Jan 5, 2026, Monday.
Trước hết cần nói rõ về quan điểm đầu tư của tôi là:
- Ai cũng nên/phải đầu tư giá trị càng sớm càng tốt. Tốt nhất là khi bạn tốt nghiệp đại học hoặc bắt đầu tự lập xây dựng cuộc sống riêng của bản thân. Thông thường ở tuổi 22-23.
- Nếu bạn bỏ lỡ thời điểm này thì hãy bắt đầu ngay ngày mai. Còn hôm nay dành cho suy nghĩ nên bắt đầu như thế nào. Thật ra việc suy nghĩ này cần rất nhiều thời gian, nhiều năm liền. Song phải bắt đầu ngay hành trình này. Đơn giản là gọi điện và mở một tài khoản chứng khoán. Thậm chí chưa cần bỏ đồng nào vào tài khoản này.
- Bắt đầu học, tư duy và rèn luyện về đầu tư. Việc này cần ít nhất 3-5 năm, thật ra là cả phần đời còn lại của bạn. Bạn nên tìn một nười từng trải, đầu tư thành công, nhân hậu, điểm đạm, tử tế để kết bạn. Kì vọng đó sẽ là thầy, người hướng đạo cho bạn trên con đường đầu tư gian hó và vinh quang.
Đấy là lời khuyên cho người mới hoặc chưa bắt đầu đầu tư. Còn nếu bạn đã thực sự bước vào con đường đầu tư (vừa đi làm vừa đầu tư) và bây giờ là thời điểm bạn nghỉ hưu. Bạn nên làm gì? Dưới đấy là lời khuyên của cụ Warren Buffett và comment của tôi.
Cụ WB khuyên 4 ý sau:
- Bạn phải có quỹ tiền mặt, mặc dù tiền mặt bạn giữ hầu như không sinh lời song bạn bắt buộc phải có quỹ này. Tại sao? Hầu như ai cũng biết rằng tiền mặt là oxy khi bạn cần nó. Không có oxy bạn sẽ chết trong vòng 5 phút. Vì vậy luôn phải dự trữ oxy cho bạn và gia đình bạn. Bạn cần dự trữ bao nhiêu tiền mặt? Lời khuyên được chấp nhận rộng rãi là ít nhất bằng 6 tháng chi tiêu tối thiểu của gia đình bạn. 9 hay 12 tháng thì tốt hơn. Song nhiều quá lại bất lợi vì khoản này không sinh lời. Hiểu cho đúng khoản tiền này bằng tiền mặt và không dùng vào việc gì, đơn giản là phòng ngừa. Bạn không được đụng vào khoản tiền này, trừ khi bất khả kháng. Khoản tiền mặt thứ 2 quan tọng vô cùng nếu bạn muốn làm giầu, đó là khoản tiền mặt dự trữ để đầu tư khi có cơ hội lớn đến. Khoản này nên là bao nhiêu. WB khuyên khoảng 10%-20% tổng tài sản tài chính của bạn. Ví dụ nếu bạn có danh mục đầu tư giá trị 50 tỷ thì bạn dành ra 5-10 tỷ để dự phòng. Đây không phải “lương khô” mà là quân dự bị, quân đoàn tinh nhuệ mà bạn sẽ tung ra trận khi cơ hội vàng son đến. Gợi ý của tôi là: Tỷ lệ dự trữ 10-20% mà cụ WB đề xuất chỉ là gợi ý. Bạn tùy tình hình và hoàn cảnh của mình mà đưa ra con số cụ thể. Các cặp tỷ lệ (2-5%; 3-6%; 4-8%…) bạn có thể xem xét và lựa chọn. Tôi thích câu “Hãy nói theo cách của bạn”.
- Bạn nhớ chỉ được đầu tư vào cổ phiếu tốt, rất tốt, siêu tốt. Mới đầu tư bạn không biết đánh giá đâu là cổ phiếu tốt đâu. Hầu hết mọi người không biết. Mới gặp một người làm sao bạn biết được người đó xấu hay tốt? Người Nga nói phải ăn với nhau hết vài pút muối mới biết là tốt hay xấu (1 pút khoảng 16 kg, đơn vị đo lường khối lượng của dân Nga thời xưa). Cơ bản có một số gợi ý về cổ phiếu tốt như sau:
- Lãnh đạo tài giỏi, trung thực, tử tế và còn đủ trẻ khỏe, còn máu lửa (nhiệt huyết với doanh nghiệp);
- Thị trưởng sản phẩm của doanh nghiệp còn khả năng mở rộng để doanh nghiệp tăng trưởng;
- Mức độ cạnh tranh trong ngành vừa phải, không quá khốc liệt, DN có lợi thế cạnh tranh bền vững;
- Giá cổ phiếu còn rẻ hoặc ở mức độ hợp lý so với giá trị thật của cổ phiếu đó. (Giá trị thực của cổ phiếu là một vấn đề phải tìm hiểu, nghiên cứu, trải nghiệm lâu dài và liên tục, roodi bạn sẽ “ngộ” ra.
Lưu ý ở đây là: Nếu DN chỉ đáp ứng được 3 điểm đầu trong 4 điểm trên thì bạn đưa DN vào danh sách wait list, chờ đến thời điểm giá hợp lý và các tiêu chí khác vẫn tốt thì mua vào.
3. Đầu tư vào trái phiếu an toàn – nên là trái phiếu Chính Phủ. Bạn biết đấy, Trái phiếu không mang lại cho trái chủ (bạn) lợi tức cao. Các trái phiếu với trái tức trên 10% là đáng nghi, thật cẩn trọng và đúng là không nên đụng đến. Tôi biết có những trái phiếu lợi tức đến 12%-13%/year. Trách cho xa các trái phiếu này. Đời không có free lunch, bạn biết rồi đấy. Nếu có miếng phô mai miễn phí thì chỉ có trong cái bẫy chuột thôi. Nguyên tắc ở đây là tuyệt đối an toàn, tuyệt đối không tham. Tham thì sớm muộn cũng sập bẫy, chết. Với lãi suất trái phiếu Chính Phủ thời hạn 10 năm chỉ 2.7%-3.3%/year trông thật buồn. Song có một nguyên tắc trong đầu tư: nếu phi vụ đầu tư nào trông thật buồn tẻ, doanh nghiệp nào nghe đến tên đã buồn ngủ thì đấy có thể là cơ hội tốt cho nhà đầu tư thông minh.
4. Mua bất động sản, đất có giá trị sinh lời, thậm chí là đất nông nghiệp. WB không phải là người quá quan tâm đến BĐS. Ông hầu như không đầu tư vào lĩnh vực này. Tuyệt đại đa số tài sản của ông nằm ở chứng khoán, trong đó có cổ phiếu của một vào công ty BĐS. Chúng ta không phải là WB nên không nên bắt trước y hệt ông, ngoài việc đọc sách và suy ngẫm mỗi ngày. Mỗi dân tộc, mỗi đất nước lại có quan điểm, mối quan tâm về BĐS khác nhau. Tuy nhiên VIệt Nam và một số nước phương đông khác như Trung quốc, Hàn quốc, Nhật, Đài loan … thì dân chúng đều rất quan tâm đến BĐS. Theo tôi, BĐS là một tài sản bắt buộc chúng ta phải có, tuy rằng những cơn sốt BĐS trong giai đoan 1tới 2025-future có lẽ không mạnh mẽ và dầy đặc (tần suất lặp lại) như giai đoạn mấy chục năm qua. Tuy nhiên, VN là một nước đông dân (trên 100 tr dân) và còn tiếp tục gia tăng (tuy tốc độ gia tăng ngày một chậm lại). Song với mật độ dân cư vào loại cao trên thế giới. (Mật độ 329 người /1km2 – năm 2025, xếp hạng thứ 15-16 trên thế giới. Với văn hóa trọng nông và truyền thống yêu thích BĐS thì cuộc chạy đua sở hữu BĐS của người VIệt Nam còn kéo dài nhiều năm tới. Một nghiên cứu của tác giả người Trung Quốc cho thấy xu hướng tới đây BĐS tại các thành phố lớn đặc biệt các khu trung tâm, các khu có giá trị đặc biệt của các thành phố lớn tiếp tục tăng giá với tốc độ khoảng 9%/năm, và không có dấu hiệu dừng lại. BĐS của một thành phố quan trọng nói chung có thể chững lại, song các khu đặc biệt (ví dụ ở Hà nội: Khu vực quận Hoàn kiếm, Khu vực Hồ Tây khả năng còn tăng giá bền vững là rất cao). Như vậy, bạn có thêm một số dữ liệu, một vài cách thức để nhìn vào tương lai của BĐS. Và WB khuyên trong giỏ tài sản cả bạn nên và phải có BĐS với một tỷ lệ thích hợp. Còn cụ thể là tỷ lệ nào, tỷ trọng BĐS trong tổng tài sản của bạn là bao nhiêu thì bạn phải tự quyết định thôi. Đúng là không bao giờ có ready answer cho mọi người. Lại no free lunch! Mình phải tự nấu ăn thôi. Nhân tiện, tôi càng ngày càng thích nấu ăn, và tự cho rằng mình nấu ăn khá ngon, còn ăn được hay không là câu chuyện cá nhân mỗi người.
